Van Gölü Havzası’nın sürdürülebilir geleceği için düzenlenen çalıştayda, kurum temsilcileri 2050 vizyonu için bir araya geldi. Kapsamlı raporlar paylaşıldı, önemli konuşmalar yapıldı.
Van Gölü Havzası’nın çevresel, ekonomik, sosyal ve kültürel geleceğini bütüncül bir yaklaşımla ele almak amacıyla düzenlenen çalıştay, ilk gününde kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerini ortak bir vizyon oluşturmak üzere bir araya getirdi. Çalıştayın ilk gününde Van Gölü Havzası 2026 Durum Raporu paylaşıldı ve açılış konuşmaları gerçekleştirildi.
Açılış oturumunda Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan, AK Parti Van Milletvekili Kayhan Türkmenoğlu, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan, Bitlis Valisi Ahmet Karakaya, Van Valisi Ozan Balcı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Burak Demiralp birer konuşma yaptı.
Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, Türkiye’nin önemli doğal miraslarından Van Gölü Havzası’nın ülkenin medeniyet taşıyıcısı olduğunu vurguladı. Ağırbaş, bu toplantının Van Gölü tarihindeki en kapsamlı çalıştaylardan biri olduğunu belirterek, toplantıdaki temel hedefin Van Gölü’nü gelecek nesillere aktarmak olduğunu ifade etti. Ağırbaş, Sıfır Atık Vakfı’nın çalışmalarını 81 ilde ve 193 ülkede sürdürdüğünü sözlerine ekledi.
Ağırbaş, dünyanın bir çevre felaketine sürüklendiğini belirterek, Sıfır Atık Vakfı’nın yakın zamanda bir plastik raporu açıklayacağını ve atık ithali konusunda da önemli söylemleri olacağını kaydetti. Van Gölü Havzası’nın 2050 Vizyonu’nun ortak akıl ve bilimsel veriler ışığında inşa edilmeye başlandığını belirtti. Ağırbaş, Türkiye’nin su fakiri ülkeler arasında yer aldığını hatırlatarak, sulak alanların korunması gerektiğini ve suyun gelecek nesillere aktarılmasının önemini vurguladı.
Ağırbaş, Türkiye’de düzenlenecek COP31 Zirvesi’nde Van Gölü çalışmalarını dünyaya iyi bir uygulama örneği olarak sunmak istediklerini söyledi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan ise çalıştayın iklim değişikliği, su güvenliği ve sürdürülebilir kalkınma perspektifiyle havzanın geleceğini şekillendirecek bir dönüm noktası olacağını belirtti. Turan, COP31 ile birlikte Van Denizi özelindeki çalışmaların öneminin artacağını ve yerel su güvenliğinin sağlanacağını ifade etti.
AK Parti Van Milletvekili Kayhan Türkmenoğlu, Van’ın suların şehri olduğunu ve 17 göl ile sulak arazinin bulunduğu bir şehirde 2050 projeksiyonunu çizmek için bir araya gelindiğini söyledi. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan, Van Gölü’nün küresel iklim değişikliği nedeniyle kirlilik baskısı altında olduğunu belirterek, 2020’de Emine Erdoğan Hanımefendi himayelerinde başlatılan projenin önemli mesafeler kat ettiğini ancak hala yapılacak çok şey olduğunu ifade etti.
Bitlis Valisi Ahmet Karakaya, Van Gölü’nün zorluklara rağmen şanslı olduğunu belirterek, Sıfır Atık Vakfı’nın sürece yeni bir güç kattığını söyledi. Van Valisi Ozan Balcı, Van Gölü’nün doğal zenginliğinin yanı sıra ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına dikkat çekerek, şehirdeki sağlık ve eğitim yatırımları, fidan dikimi, biyolojik su artırma ve katı atık bertaraf tesisleri hakkında bilgi verdi. Toplamda Van Gölü Koruma Havzası Eylem Planı için yapılan işlerin 12 milyar TL değerinde olduğunu belirtti.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Burak Demiralp, Türkiye’nin çevre ve iklim politikalarında küresel ölçekte takip edilen bir konuma ulaştığını vurguladı. Demiralp, Van Gölü Havzası’nın gelecek nesillere aktarılması gereken yaşayan bir coğrafya olduğunu ve tehditler karşısında sahada irade gösteren bir aklın temsilcileri olduklarını ifade etti. Demiralp, COP31 perspektifinde Van Gölü Havzası’nın 2050 Vizyonu Anayasası’nı yazmayı hedeflediklerini dile getirdi.
Van Gölü Havza Koruma Eylem Planı kapsamında 2020’den bu yana atıksu yönetimi, katı atık yönetimi ve gölün korunmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor. Bu kapsamda Van’a 485,3 milyon TL, Bitlis’e ise 568,8 milyon TL olmak üzere toplam 1,05 milyar TL destek sağlandı. Mart 2020’de belediye nüfusunun yüzde 38,4’üne atıksu arıtma hizmeti verilirken, bu oran 2025’te yüzde 98,9’a yükseldi. Van Gölü havzasında atıksu arıtma oranı yüzde 99,8’e ulaştı.
Van Gölü’nde bugüne kadar yaklaşık 2 milyon 140 bin metreküp dip çamuru temizlenerek hedeflenen çalışmanın yüzde 77’si tamamlandı. Sıfır Atık Mavi çalışmaları kapsamında gölden 23 bin 368 kilogram atık çıkarıldı. Hayvansal atıklardan kaynaklanan kirliliğin önlenmesi amacıyla Van’da 769 kaçak ahır kaldırıldı. Van Gölü, 2022 yılında “Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı” statüsüyle doğal sit alanı ilan edildi.
Çalıştayın ikinci gününde tematik masa çalışmaları gerçekleştirilecek. Uzmanlar ve paydaşlar iklim, su, ekosistem, mekânsal planlama, ekonomik kalkınma, kültürel değerler ve yönetişim gibi başlıklarda çözüm önerileri değerlendirecek. Çalıştay sonunda hazırlanacak sonuç raporuyla su kaynaklarının korunması, doğal yaşamın güçlendirilmesi ve iklim değişikliğine dirençli havza yönetimi anlayışının geliştirilmesi hedefleniyor.
